Eski Şiirin Bahçesinde

1.       Dârü'l-fenâya her kişi 'üryan gelür 'üryan gider       Bir lahza handân olmayup giryân gelür giryân gider Kelimeler: dâr: ev, yer, yurt. dârü'l fenâ: dünya fenâ: yokluk, ebedî olmayan; kötü, fena. 'üryân: çıplak. lahza: çok kısa zaman, an. handân: gülen, neşeli, mutlu. giryân: ağlayan, üzüntülü, mutsuz. Nesre çeviri a): [Dârü'l fenâya her kişi 'üryan gelür 'üryan gider. Bir lahza handân olmayup giryân gelür giryân gider.] Nesre çeviri b): [(Bu) fenâ yurduna herkes çıplak gelir, çıplak gider. (Gelenlerin hiçbiri) mutlu olmaz; (herkes) ağlayarak gelir, ağlayarak gider.] Tasavvufî bir bakış açısının hakim olduğu beytin her iki mısrasında da tekrarlanan gelür ve gider fillerini, doğar ve ölür anlamlarıyla düşünmek gerekir. Diğer taraftan üryân gelmek ve üryân gitmek ifadelerini ise gerçek anlamları yanında; hatta bundan daha fazla mecâzî anlamlarıyla değerlendirmekte yarar vardır (kinâye). Gerçek anlamları dünyaya çıplak ge...

Nâm u nişâne kalmadı fasl-ı bahârdan Düşdi çemende berg-i dıraht i'tibârdan ''İlkbahar mevsiminden bir iz, bir belirti kalmadı; çimenlikte ağaçların yaprağı itibardan düştü.'' Bu gazelde Bâkî, adeta bir sonbahar manzarası resmi çizmektedir. İlkbahar mevsiminde her yer yemyeşildir; çiçek bahçelerinde eğlenceler düzenlenir, insanların gönülleri neşeyle dolar. Fakat sonbahar geldiğinde her şey tersine döner. Bu mevsimde baharın izleri silinir, yaprakları sarararak dökülür. Gazel boyunca sonbahardaki olumsuzluklar ile insanların hayatları arasındaki paralellikler kurulduğu dikkat çeker. Meselâ bu beyitte gençlik yıllarının geride kaldığına ve ömrün sonlarına gelindiğine işaret edilmektedir. İnsanın gençlik devrini tamamlayıp yaşlılık günlerini yaşamaya başlamasıyla gençlik günlerini özlemle yâd ettiğini, kendisini güçsüz bulduğunu ve çevresindekilerin gözünden düştüğünü hissettiğini söylemek mümkündür. Beyitte itibar kelimesine yoğun bir hüzün anlamı yüklen...